blog

CBL als adviseur van Schouten?

Opinie 620

CBL als adviseur van Schouten?
Foto: AH

In een open brief aan minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit legt het CBL, bij monde van directeur Marc Jansen, de rol van supermarkten in de keten nader uit en adviseert haar tussen de bedrijven door in hoe dat aan te vliegen. Waarom de brief bij Carola op de mat ligt, blijft me onduidelijk. Ongevraagde hulp? Zorgen over de uitvoering?

Column

Mark Soetman is expert op het gebied van duurzaamheid.

In de brief legt Marc Jansen uit wat in de ogen van het CBL nodig is om de omslag te kunnen maken. En stipt hij een aantal moeilijkheden aan die – tot op heden – niet in het beleid zijn terug te vinden. Samenvattend zegt de CBL-directeur dat maar een (heel) klein deel van de Nederlandse agrarische productie in de Nederlandse supermarkten wordt verkocht en haalt daarbij een viertal bekende voorbeelden aan. Waarmee hij wil aangeven dat de supermarkten ook maar een beperkt deel van de oplossing kunnen zijn. Dat is een waarheid als een koe en inderdaad hét heikele punt in elk landbouwdebat. Simpel gezegd: ook in Duitsland wil men lokaal en dat houdt in hun geval in Duits. Hoe kunnen wij dan met een herkenbaar Nederlands duurder product (want: hogere eisen aan productie) een positie veroveren?

Rol supermarkten

Aansluitend geeft Jansen in vijf bullet points aan hoe in zijn visie de transitie zou moeten verlopen en welke rol hij daarin ziet voor de supers.

Ten eerste moet de consument leidend worden gesteld met diens eisen en wensen. In de praktijk weet de consument echter niet wat hij wil, anders dan goedkoop en lekker. Duurzaam geproduceerd is iets dat ‘ze’ moeten regelen.

Als tweede ziet hij mogelijkheden voor ketensamenwerkingen als Lidl’s Kipster, Hamletz van Plus en A-Ware met Albert Heijn. Er zijn er meer, maar inderdaad zijn dat – voor een klein deel – oplossingen voor primaire producenten die ook nog eens meer kennis over de keten krijgen op deze manier. Maar hoe dit te exporteren? Nogmaals: elk land waarnaar we exporteren kent de trend naar meer lokaal. Tenzij Annechien een stal kopieert net over de grens bij Lopik, zal een introductie van Hamletz op de Duitse markt een illusie blijken. Iets dat Kipster bijvoorbeeld wél doet door nu ook een stal in België te bouwen. Zo kan het, maar hoeveel boeren willen dat overwegen?

Ten derde ketentransparantie, waarna de loftrompet schalt voor de bestaande pogingen daartoe in retail. Mwah, dat kan echt leuker en beter. De twijfelachtige en halfslachtige pogingen daartoe zijn verkapte marketing in een track-and-trace-jasje. De durf ontbreekt nog.

Dan wordt het grappig, want zijn vierde punt is geen punt maar een waslijst aan reeds genomen stappen door retail en CBL ‘richting kringlooplandbouw’. Dat gaat van Rondetafelsoja via minder verpakking naar ‘gezonder leven’. Veel ervan kun je alleen met veel fantasie een rol in ‘kringlooplandbouw’ toedichten.

Het vijfde en laatste punt betreft een duidelijke sturing vanuit de ministeries. Bovenwettelijke eisen op productie, maar tegelijkertijd ook ‘waak voor overregulering’. In dit laatste schuilt het probleem. Willen we een sterk sturende overheid in dit dossier of juist niet? En zo ja, waar moet men dan heen sturen? Het CBL-advies komt daarin niet veel verder dan hogere dierwelzijnseisen en minder gewasbescherming, naast het hergebruik van slachtafval als voer. Niet iedereen zal die suggesties onderschrijven.

Het geheel leest als goedbedoeld advies, overgoten met een saus van ‘kijk ons het eens goed doen’ waarmee de Nederlandse supermarkten hun stoepje schoon kunnen verklaren. Jansen geeft maar deels antwoord op de in de brief door hem aangestipte kritische punten. Die bal blijft op de beleidsstip liggen.

Ben benieuwd of minister Schouten de moeite neemt erop te reageren.

Reageer op dit artikel