blog

Mark Soetman: Vlees noch vis

Foodmagazine 980

Mark Soetman: Vlees noch vis
Mark Soetman

Onlangs was er de Week zonder Vlees. Een initiatief van Isabel Boerdam a.k.a. de Hippe Vegetariër. Isabel wil ons niet bekeren tot het vegetarisme, maar wil laten zien dat koken zonder vlees of vis ook heel lekker kan zijn. Omdat het goed is voor onze gezondheid. Omdat het goed is voor Moeder Aarde. Isabel heeft gelijk en toch is de impact van de actie heel, heel beperkt. Sterker nog, vandaag werd bekend dat de consumptie van vlees in Nederland sinds 2015 heel stabiel op 76,6 kilo per persoon ligt (karkasgewicht).

Wanneer je de social media als leidraad zou nemen, krijg je echt het gevoel dat er een kentering aan de gang is. Reporters met microfoons op straat meten al jaren een toename van het aantal vegans, vegetariërs en flexitariërs. Blogs vol met allerlei juiste en onjuiste redenen om minder vlees te eten, fitgirls die u de plantaardige toekomst wijzen en ook op serieuze blogs is er aandacht voor ‘minder vlees’. Het kan dus niet zo zijn dat we niet weten dat minder vlees eten een goed idee is. Wat houdt ons dan tegen?

Omnivore Jan wordt in het hoekje geduwd

Dat is niet eenvoudig te beantwoorden. Wat ik zie is een steeds groter wordende tegenstelling: prekende vegans aan de ene kant en Jan-met-de-pet die gewend is vlees te eten aan de andere kant. Wanneer je Jan tot een antwoord dwingt door een microfoon onder zijn snufferd te stoppen, krijg je maatschappelijk wenselijke antwoorden: ‘Jazeker, ik ben flexitariër!’ Dergelijke onderzoeken hebben geen enkele relevantie, maar toch komen er wekelijks enkele langs. De omnivore Jan krijgt het gevoel in een hoekje te worden geduwd waaruit hij zich moet verdedigen. Daarmee trek je hem niet over de streep.

Veganisme niet het beste advies

Daarnaast is er de toon van de discussie. ‘Kijk mij eens moreel op hogere grond staan’. Ook dat werkt averechts. Temeer omdat niet alle argumenten om te minderen even steekhoudend zijn en nog steeds wel worden ingezet. Hoe zat het ook alweer? Veel vlees eten is slecht voor de gezondheid. Dat klopt. Wanneer een mens volwassen is (ons brein is pas volgroeid na 25 jaar) is de consumptie van dierlijk eiwit veel minder noodzakelijk omdat we die eiwitten alleen nog gebruiken in het onderhoud van ons lichaam. Een factor vijf minder vlees zou in dat opzicht goed zijn. Veganisme is echter niet het beste advies voor de gezondheid.

Wat klopt er wel, wat klopt er niet

Vlees vraagt enorme hoeveelheden water. Dat klopt niet. In die berekeningen zit de regen die op de graslanden valt en daarmee valt niets te doen. Het is simpelweg geen argument. Zeker niet in Nederland. Veeteelt vraagt enorm veel land. Ja, dat klopt. Een enorm areaal staat in dienst van veeteelt en dat kan echt handiger. Duurzamer. Veeteelt is de grootste bron van broeikasgas ter wereld. Dat klopt dan weer niet. Vee zit in de korte cyclus (de CO2 die wordt rondgepompt van plantgroei via vee naar mens en weer terug de atmosfeer in) en die cyclus is gesloten. Dus kun je bij veeteelt niet rekenen met alleen de uitstoot, maar moet je die verdisconteren met de opname. Dat doen weinigen.

Is veeteelt een dierwelzijnsramp?

Wat resteert om aan veeteelt toe te kennen is veranderd landgebruik, het gebruik van kunstmest bij de productie van veevoer en her en der wat diesel van de machines bij productie, verpakken en meer. Veeteelt is een dierwelzijnsramp. Tsja, dat is een nogal arbitrair argument. Voor de een is het logisch om als omnivoor vlees te eten en bij vlees hoort de dood, voor de ander is de mogelijkheid om het zonder vlees te stellen een morele plicht voor de mens. Omdat het kan. Probleem bij het meten van dierwelzijn is projectie: we zijn geneigd onze emoties in dieren te zien. Dat doen we al bij een kwispelende hond, dus wat denken we te zien bij een knorrend varken? Sluitende systemen om dierenwelzijn te meten zijn er niet, het blijft behelpen.

Realiteit is wat weg uit het debat

Zo bekeken is de realiteit wat uit het debat verdwenen. Er is weinig ruimte tot waarheidsvinding en de emotie regeert. Dat maakt acties als ‘Week zonder Vlees’ en ‘Even geen vlees’ in mijn optiek zwak. Zwakker dan noodzakelijk, want minder vlees eten is zonder meer een goed idee. Gebruik alleen de juiste aannames in de discussie, vermijd emotionele betogen en maak er geen moreel verhaal van. 

Mark Soetman is expert op het gebied van duurzaamheid.

Reageer op dit artikel