artikel

Hoogstraaten: positie ondernemer holt achteruit

Branche & Bedrijf

WOERDEN – Het Vakcentrum Levensmiddelen heeft een nieuw rapport geschreven over franchising. De koepelorganisatie van zelfstandige ondernemers in de foodsector wil dat er haast wordt gemaakt met wetgeving over franchising. Dat is meer nodig dan ooit. ‘Zoals het nu gaat, kan het eigenlijk niet langer. Het machtsevenwicht tussen ondernemer en commerciële organisatie is volkomen uit het lood geslagen. Een ondernemer is soms niet meer dan een bedrijfsleider die zijn centen in de zaak heeft gestopt.

Hoogstraaten: positie ondernemer holt achteruit

Ondernemers zijn trotse mensen’, zegt Vakcentrum-directeur Patricia Hoogstraaten. ‘Die gaan niet hardop zeggen dat hun omzet is gekelderd. Die gaan niet zeggen dat zij een extra lening hebben moeten sluiten of een compensatieregeling met hun commerciële organisatie zijn overeengekomen. Maar ondertussen zakken ze steeds verder weg in het moeras. Die ellende komt steeds vaker voor, aldus Hoogstraaten. ‘De situatie is zorgelijk’.

Veelzijdige problemen

De problemen zijn veelzijdig. Hoogstraaten heeft recent gesprekken gevoerd met verontruste C1000-ondernemers die vrezen voor hun zelfstandigheid als ze naar Jumbo overgaan. Ze weet ook van de AH-ondernemers die het moeilijk hebben omdat de omzetprognoses bij de overgang van C1000 naar AH veel te optimistisch waren. Ze weet van de gerechtelijke procedures die links en rechts in voorbereiding zijn en ze kent de waslijst van klachten over commerciële organisaties – ‘het zijn echt niet alleen maar Jumbo en AH’ -
die de ondernemers steeds meer in een keurslijf willen dwingen.


Voorwaarden steeds eenzijdiger

Conclusie van dit alles: het zelfstandig ondernemerschap wordt bedreigd. ‘De voorwaarden worden steeds eenzijdiger. En er ontbreekt van alles. Neem zoiets als de precontractuele bescherming. In landen als België, Frankrijk en Spanje wordt een franchisecontract gewoon nietig verklaard als er niet een aantal weken zit tussen het moment waarop het contract is opgesteld en het moment waarop het wordt ondertekend. Dat zou in Nederland ook moeten. Er worden vaak op het allerlaatste moment nog even 
regels en verplichtingen aan het contract toegevoegd, die dan vervolgens door de ondernemer over het hoofd worden gezien. Met alle kwalijke gevolgen van dien. Weet je wat je daardoor ook krijgt? Voor veel ondernemers gaat op deze manier de lol van het vak er vanaf. Ik ken bedrijfsleiders die een overstap naar het zelfstandig ondernemerschap niet meer overwegen. Die zeggen dat ze in huidige functie meer vrijheid van handelen hebben dan als zelfstandig ondernemer.


Wat gaat u daar aan doen?

‘We presenteren vandaag (woensdag 22 januari, red.) het rapport ‘Franchising en de ruimte voor het zelfstandig ondernemerschap’. Daarin benoemen we de problematiek rond franchising uitgebreid. Dan gaat het bijvoorbeeld over de problematiek van de verkeerde 
omzetprognoses en de consequenties daarvan. Dan gaat het over commercieel managers van de franchisegever die stelselmatig toezeggingen doen, maar die nooit op papier zetten. Dan gaat het over de geheimhoudingsverklaringen en de sideletters die ondernemers moeten tekenen; dan gaat het over de soms ongehoord hoge kosten die die franchisegevers aan ondernemers 
opleggen en dan gaat het over het starten van e-commerce-activiteiten in 
exclusieve marktgebieden van de ondernemer. In totaal zijn het vier pagina’s voorbeelden van slecht franchisegeverschap.’

Maar die zaken zijn toch bekend?
‘Het is altijd goed om ze op papier te zetten. Bovendien is de problematiek actueel, nu C1000-ondernemers moeten overstappen naar een 
andere formule en AH-franchisers in het geweer komen tegen de eigen organisatie. Voor veel ondernemers is nu de grens bereikt. Voor het eerst vragen zelfstandige ondernemers zich af of ze nog wel met plezier 
ondernemen en of ze op deze 
manier nog langer willen willen doorgaan.’

Wat wilt u met dat rapport doen?
‘Het gaat in elk geval naar Sharon Gesthuizen van de SP, Dion Graus van de PVV en Mei Li Vos van de PvdA. Politici die geïnteresseerd zijn in deze problematiek en er iets aan willen doen. En met twee verkiezingen voor de deur, Europa en de gemeenteraadverkiezingen, weet ik zeker dat er echt actie wordt ondernomen. Het rapport gaat daarnaast naar alle commerciële organisaties en het gaat naar Brussel. We bespreken de inhoud ook met de Nederlandse Franchise Vereniging, de koepel van franchisegevers.Het doel is uiteindelijk dat er in het Burgerlijk Wetboek een hoofdstuk over franchising wordt opgenomen waarin alle rechten en plichten juridisch worden vastgelegd en dus ook kunnen worden getoetst.’

 

Dan ben je wel een paar jaar verder voordat het zover is.

‘Keulen en Aken zijn ook niet op één dag gebouwd. En vergis je niet. De rechtszaken die lopen en mogelijk nog gaan lopen tussen ondernemer en organisaties kunnen ook jaren duren. Partijen gaan in beroep, vervolgens naar het Hof en dan nog een keer naar buiten. En wat heb je dan? Dan heb je allemaal individuele 
oplossingen voor individuele gevallen. Dat is geen situatie om beleid op te bouwen.’

Ondertussen is er sprake van urgentie.
‘Dat realiseer ik me terdege.’

Neemt u het AH en Jumbo kwalijk dat ze zich zo opstellen tegenover ondernemers?
‘Ik neem het ze kwalijk dat ze zelfstandig ondernemers niet serieus nemen. Ze zijn overigens niet de enige.’


Geldt dat voor de genoemde bedrijven in gelijke mate?

‘Het zijn twee verschillende organisaties. Jumbo is een familiebedrijf waar het ondernemerschap hoog in het vaandel staat. Albert Heijn is meer een aandeelhoudersclub die wat verder afstaat van het zelfstandig ondernemerschap.’


De rompafspraken over de 
overgang naar een andere formule zijn door de detaillistenverenigingen van C1000 en Jumbo goedgekeurd. Wat zegt dat?

‘Ik had gehoopt dat de professionalisering van de ondernemersverenigingen van de laatste jaren tot betere onderhandelingsresultaten had geleid. Ik denk trouwens dat die raamovereenkomsten ook best goed zijn. Het punt is dat er uiteindelijk heel veel individuele deals zijn of worden gesloten. Dat begrijp ik wel. Iedere ondernemer wil er voor zichzelf het beste uithalen. Maar de boel wordt op die manier wel 
oncontroleerbaar, met alle sideletters en geheimhoudingsverklaringen die daarbij horen.’

Ondernemers komen nu in verzet. Zie de Albert Heijn-franchisers die een deel van de rekening niet betalen. Verbaast u dat?
‘Ik ben eerder verbaasd over het feit dat het zo lang heeft geduurd voordat ze wakker zijn geworden. Wat mij betreft had dat best wat eerder mogen gebeuren. Dan heb ik het trouwens over alle zelfstandige 
ondernemers en niet uitsluitend over de Albert Heijn-ondernemers. Het speelt ook niet alleen in food, het komt net zo goed in non-food voor.’

Wat moet er volgens u op de korte termijn gebeuren om de problemen op te lossen?
‘Ik denk in elk geval dat er voor de C1000-ondernemers nieuwe 
omzetprognoses moeten worden gemaakt. En ik vind ook dat er een collectieve oplossing moet komen voor alle zelfstandig ondernemers die op basis van de prognoses in het verkeerde pak zijn gehesen. En 
voor de totaliteit van de proble-matiek moet de wetgever aan de slag.’

Reageer op dit artikel