Prikacties FNV moeten stukgelopen cao-gesprekken op gang helpen

NIJMEGEN - De onderhandelingen over een nieuwe cao voor de supermarktsector zit muurvast. Vakbond FNV probeert de druk op de supermarkten op te voeren met een reeks prikacties voor supermarkten. Distrifood ging kijken bij zo’n actie en sprak met vakbondsmensen, klanten en de stakers zelf. ‘Mijn collega’s snappen er niets van dat ik hier sta, maar ik doe het juist voor hen.’
Foto: Distrifood

De wind heeft vrij spel op het parkeerterrein in de Meeuwseacker in Nijmegen waar twee partytenten van FNV staan opgesteld. Een handjevol supemarktmedewerkers in rode hesjes en FNV-mensen in blauwe jassen hebben zich verzameld. Het begint zelfs iets te miezeren als het actiemateriaal wordt uitgedeeld, maar de zon breekt door als FNV-onderhandelaar Mari Martens de aanwezigen toespreekt en nog maar een keer uitlegt waarom de acties dringend noodzakelijk zijn.

Opinie: Deen zet een goede standaard

Vakbonden strijden door voor een nieuwe cao, maar bereiken weinig. Het zou eigenlijk van de supermarkten zelf moeten komen. Deen geeft het goede voorbeeld.
Lees verder >>
Vervolgens verspreidt het gezelschap zich richting verschillende supermarkten. Martens noemt de verzamelden helden. ‘Als je goede arbeidsvoorwaarden wilt, moet je het werk stilleggen. Van het geld dat iemand verdient die bij het brood staat, kun je moeilijk leven’, zegt hij.

Tegelijkertijd erkent hij dat het moeilijk actievoeren is in de supermarktsector. De organisatiegraad is laag, in de branche werken veel parttimers en mensen voor wie het werk slechts een tussenstop is tijdens school of studie en de interesse in collectieve actie is beperkt. Hij kijkt dan ook trots naar de mensen die zich wel hebben verzameld. ‘Dit zijn allemaal mensen die hier uit overtuiging staan en een goed verhaal te vertellen hebben.’

De actie van het supermarktpersoneel is de tweede van de dag in Nijmegen. In de ochtend was er al een actie waarbij ook transport en logistiek en metaal betrokken waren. Daarbij werden in een colonne onder meer distributiecentra van Albert Heijn en Lidl in de regio bezocht. Hier was het met zo’n 150 actievoerders aanzienlijk drukker. Een aanwezige FNV-professional erkent dat het daardoor komt dat de mensen die de spullen naar de supermarkten rijden relatief een betere cao hebben dan de mensen die de producten vervolgens in de vakken leggen. ‘De actiebereidheid is groter en dus wordt er ook beter geluisterd.’

De onderhandelingen over een nieuwe supermarkt-cao zitten al maanden muurvast. De oude overeenkomst liep al op 1 april 2020 af en er is vooralsnog geen uitzicht op een nieuw akkoord. CNV en FNV zetten in op een loonsverhoging van 5 procent en behoud van de toeslagen, bijvoorbeeld voor het werken op zondag. Daarnaast moeten er een regeling komen om eerder stoppen met werken mogelijk te maken.’

Foto: Distrifood

Januari

In januari werd er nog gesproken, maar dat bracht de partijen niet dichterbij elkaar. ‘Als er toch een branche is die zich kan veroorloven zijn werknemers een goede cao te geven, dan zijn het de supermarkten. Ze boeken al een jaar lang topomzetten, maar blijkbaar mogen daar alleen de aandeelhouders van profiteren’, zegt een van de stakende supermarktmensen op het parkeerterrein in
Nijmegen.

De supermarkten op hun beurt wijzen erop dat ze in hun ogen wel degelijk een goed bod op tafel hebben gelegd en dat de uitzonderlijke situatie door corona niets zegt over de lange termijn. Daarnaast levert corona supermarkten ook exta kosten op en de kosten voor personeel stijgen sowieso. De jaarlijkse benchmark van het bureau Marshoek over het jaar 2019 laat inderdaad zien dat de totale loonkosten in euro’s met 5,6 procent zijn gestegen.

Picnic’s cao is voorzet voor hele sector

Picnic heeft een eigen cao afgesloten. En daarmee een voorzet gegeven voor de branche waarin het bedrijf opereert, aldus Michiel Muller. Hij begrijpt de kritiek vanuit vakbond FNV niet.
Lees verder >>
Supermarkten maakten eind februari wel een gebaar naar hun werknemers door alvast een loonsverhoging van 2,5 procent door te voeren. Dit geldt voor filialen, ondernemers moesten hier zelf over beslissen. Kartelwaakhond ACM onderzoekt deze maatregel nog, omdat gezamenlijke afspraken over lonen van personeel buiten de cao om niet zijn toegestaan.

In januari boden supermarkten – VGL onderhandelt namens de filiaalbedrijven en Het Vakcentrum namens ondernemerswinkels – 4 procent over 24 maanden en afbouw van de toeslagen. ‘We gaan er alles aan doen om een goede cao af te spreken voor de supermarktmedewerkers’, zei Patricia Hoogstraaten van het Vakcentrum toen nog optimistisch.

Ook nu staan werkgevers nog open voor een terugkeer naar de onderhandelingstafel. De vakbonden willen echter eerst zien dat er ruimte is om te onderhandelen.

FNV
Foto: Shutterstock

Beloning Muller

Een werknemer van Albert Heijn in Nijmegen heeft er geen goed woord voor over. ‘Heb je gezien hoeveel extra loon onze baas heeft gehad?’, zo verwijst hij naar de stijging van de beloning van Frans Muller van €4,36 miljoen naar €6,02 miljoen. ‘Dat kan er allemaal wel vanaf. Maar voor de mensen die op de winkelvloer aan het werk zijn, kan niks extra’s. Maar wij zijn degenen die ervoor hebben gezorgd dat alles goed is blijven gaan in coronatijd en wij zijn degenen die risico hebben gelopen tijdens ons werk.’

Vanaf het parkeerterrein verspreiden de aanwezigen zich over de Keizerstad. Daarbij worden borden met de eis van 5 procent in de kofferbakken van de auto’s geladen. Alles gebeurt coronaproof en volgens Martens van FNV is het ook geen harde actie. ‘We houden het vriendelijk’, zegt hij. En dat blijkt ook wel. De supermarktmensen gaan in de buurt van de ingang van supermarkten staan en delen pamfletten en tasjes uit. Ook gaan ze in gesprek met klanten over de situatie rond de supermarkt-cao.

Steun van collega’s? Je wordt eerder uitgelachen

Dit zijn duidelijk de meest vastberaden mensen binnen de supermarktsector. Ze nemen vol overtuiging deel aan de prikacties van FNV. ‘Ik kom uit Apeldoorn en hij uit Groningen’, zegt een van de stakers. Hij deelt voor de ingang van een Aldi-vestiging aan de Molenweg in Nijmegen pamfletten en tasjes uit. ‘Ik zit bij de onderhandelingen ook aan tafel. Het is voor mij niet de eerste keer en ook niet de eerste keer dat de gesprekken op niets uitlopen. Maar dat ligt niet aan mij.’

Foto: Distrifood

Zondagstoeslag

Hij werkt zelf bij een vestiging van Aldi, maar proeft weinig steun van zijn collega’s op de winkelvloer. ‘Mijn collega’s snappen er niks van dat ik hier sta, maar ik doe het juist voor hen. Ze vinden de zondagstoeslag bijvoorbeeld niet interessant, omdat onze winkel niet open is op zondag. Maar de kans is groot dat ze op termijn aan de slag gaan in een winkel die wél op zondag open is. Dan zullen ze blij zijn dat de toeslag behouden is gebleven.’

De meeste klanten nemen braaf als ze de supermarkt uitkomen het actiemateriaal in ontvangst. De meesten voelen ook sympathie voor de actie. Van een afstandje aangesproken bij haar auto is een vrouw zelfs fel. ‘Als je ziet hoe druk het is in de supermarkten, dan vind ik 5 procent erbij helemaal niet gek. Ze zetten hier niet eens iemand neer die je karretje schoonmaakt. Dat mag je zelf doen, dus met die extra kosten zal het ook allemaal wel meevallen. Van mij mogen de acties wel wat harder en massaler.’

Nettolonen

Zo denkt niet iedereen erover. ‘Prima dat ze hier staan hoor’, zegt een oudere man die op de fiets boodschappen is komen doen. ‘Maar eigenlijk moeten supermarkten en vakbonden eens samen tegen de overheid zeggen dat ze de lasten moeten verlagen, zodat de nettolonen omhoog kunnen en de loonkosten omlaag. Daar hebben alle Nederlanders wat aan. Veel werknemers snappen volgens mij niet dat ze hun werkgever veel meer geld kosten dan het bedrag dat ze op hun rekening bijgeschreven krijgen. Ja, inderdaad. Ik heb zelf ook mensen in dienst’, zucht hij.

De supermarktbranche is niet de enige waar de gesprekken over een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst niet soepel lopen. De NOS inventariseerde enkele weken geleden dat waar normaal in april al zo’n 70 cao’s zijn gesloten met een loonstijging, dat er dit jaar pas 43 zijn. Volgens de werkgevers is het vooral de looneis van 5 procent die een hindernis vormt.

Mijn collega’s vinden de zondagstoeslag niet interessant omdat onze winkel niet open is op zondag

Vicevoorzitter Zakaria Boufangacha van FNV sprak toen van het misbruiken van de crisis door werkgevers. ‘In sectoren waar het goed gaat, trekken werkgevers ook de kaart dat er geen loonruimte is. Dat typeert dit cao-seizoen, dat werkgevers de crisis als gelegenheidsargument gebruiken.’

Soms gaat het ook wel goed. Bijvoorbeeld bij zusterketen van Albert Heijn, Etos. Daar werd deze week een akkoord gesloten over een nieuwe 2-jarige cao met loonstijgingen van 2,5 procent in januari 2022 en 2,75 procent een jaar later. Daarnaast is er een zwaarwerkregeling, waardoor werknemers drie jaar eerder kunnen stoppen met werken en wordt er gekeken naar meer vaste banen in de Etosvestigingen.

Ook bij de Albert Heijn aan de Daalseweg in Nijmegen worden pamfletten en tasjes uitgedeeld. De zon is inmiddels doorgebroken. Hier staan twee werknemers die wel in Nijmegen zelf werken, maar ook zij zijn vaste gast bij de prikacties van FNV. ‘We zijn al in Lemmer geweest en Zaandam’, vertellen ze.

Het zit hen hoog dat de salarissen in de top steeds maar stijgen, maar dat er voor de winkelvloer amper iets af kan. ‘De winsten komen niet bij de mensen terecht en dat moet veranderen.’

Foto: Distrifood

Weinig steun

Veel steun van hun collega’s ondervinden zij ook niet. ‘Je wordt eerder uitgelachen als je erover begint.’ Het geeft weer aan hoe moeilijk het is voor de vakbonden om daadwerkelijk druk te zetten op de werkgevers. Ze vertellen dat ook het management in de winkel vaak verschillend omgaat met de actiebereidheid.

‘Soms krijg je alle medewerking van de supermarktmanager en mag je de pamfletten in de kantine ophangen. Bij een andere winkel worden ze direct allemaal weggehaald. Dat vindt ik maar raar.’

Ze zien een collega naar buiten komen die als klant boodschappen deed in de winkel. ‘Jij moet ook staken’, zeggen ze met een stem die tegelijkertijd vermanend en vrolijk is. De collega gaat vriendelijk in gesprek, maar toont zich verder weinig actiebereid en loopt even later met een pamflet in zijn handen verder. Het Nijmeegse duo gaat door met het uitdelen van het actiemateriaal.

Acties gaan door

De prikacties zijn volgens onderhandelaar Martens van FNV van enorm belang. ‘Het liefst zouden werkgevers ons helemaal buitenspel zetten en met hun OR onderhandelen over arbeidsvoorwaarden. Dan is alles nog meer in hun voordeel.’ Inmiddels heeft de volgende prikactie alweer plaatsgevonden. Op 6 mei stonden de stakende medewerkers bij supermarkten in Heerenveen. ‘Tenzij de werkgevers ons tegemoet komen, gaan we verder’, zegt een vastberaden staker.

FNV: Makro wil meer mensen voor minder geld

Vakbond FNV waarschuwt medewerkers van Makro dat ze niet 'zomaar salaris moeten inleveren bij gelijk werk'.
Lees verder >>