Ton van Veen: Jumbo werd te bureaucratisch

VEGHEL – De reorganisatie bij Jumbo is volgens financieel topman Ton van Veen nodig om de groeiende bureaucratie binnen het bedrijf terug te dringen. ‘We kregen van filialen en ondernemers te horen dat we te veel op Albert Heijn gingen lijken.’
Foto: Fotopersburo Bert Jansen

Jumbo schrapt 300 banen op het hoofdkantoor. Jumbo-cfo Ton van Veen legt aan Distrifood uit waarom de formule die beslissing heeft genomen en geeft ook aan wat we in de rest van het jaar van de supermarktketen kunnen verwachten.

300 banen schrappen, vanwaar die beslissing?
‘Het was een beslissing die Jumbo al eerder had genomen en ook al was aangekondigd. In de tweede helft van 2019 merkten we dat de snelle groei van de afgelopen jaren tot een te grote complexiteit en bureaucratie leidde in het bedrijf. Toen hebben we, onder de projectnaam Licence to grow, aangekondigd dat Jumbo de organisatie zou gaan optimaliseren. Jumbo is hard op weg naar de €10 miljard omzet die we in 2021 willen halen. Die groei is het gevolg van een steeds groter wordend aantal activiteiten en daar heb je nu eenmaal mensen voor nodig. In dat proces zien we dat het hoofdkantoor de neiging heeft heel hard mee te groeien. Dit heeft tot gevolg dat het hoofdkantoor verder van de winkels komt af te staan en dat wil Jumbo niet.’

Kreeg Jumbo dat te horen vanuit de winkels?
‘Jumbo opereert vanuit het frietzakmodel. Dat betekent dat zij die dagelijks met de klanten en producten werken, bijvoorbeeld in de winkels, het belangrijkste zijn in de Jumbo-organisatie. De bovenlaag, het management, staat in feite in dienst van de winkels. Dat management moet geen bolwerk op zich worden. En we kregen te horen dat dat juist wel gebeurde, ook van ondernemers. Het werd steeds bureaucratischer. Begin dit jaar hebben we dan ook besloten weer terug te grijpen op de wendbaarheid, de flexibiliteit waar Jumbo bekend om is. Minder opereren vanuit management, meer vanuit crossfunctionele teams, het agile werken. Een uitvloeisel daarvan is nu dat we nu 300 banen op het hoofdkantoor schrappen, waarvan 80 gedwongen ontslagen. Dat is spijtig, want je hebt het wel over mensen, vaak met een gezin.’

Kunt u een voorbeeld geven van een klacht vanuit de winkels over die bureaucratie?
‘We kregen van sommige ondernemers te horen: ‘Jullie gaan steeds meer op Albert Heijn lijken.’ Normaal gesproken zou ik zeggen, dat is een compliment, want Albert Heijn is een formule die heel goed in elkaar zit. Maar ik begrijp de gedachte wel, de reactie is het gevolg van hoe het hoofdkantoor opereert en dat zette aan tot denken. Dat de afstand met de winkels was toegenomen zagen we zelf natuurlijk ook al wel. Als familiebedrijf zit Jumbo van oudsher kort op de bal. Nu we naar de 700 winkels gaan, is het onvermijdelijk dat er onderweg dingen veranderen. Maar als je hard groeit, hoort daar ook bij dat je onderweg bepaalde zaken moet corrigeren.’

U noemt Albert Heijn. Die formule besloot in 2019 een managementlaag in de winkeloperatie te reorganiseren. Gaat dit ook bij Jumbo gebeuren?
‘Dit is niet het moment om de winkelorganisatie aan te pakken. In de winkels is het momenteel alle hens aan dek en dat gaat heel erg goed. In de toekomst kan er altijd iets gebeuren, maar dat kan ik nu niet voorspellen.’

Is dit wel het moment om mensen te ontslaan?
‘Die vraag hebben wij onszelf natuurlijk ook gesteld. In overleg met de OR is er toch doorgezet. We hadden het immers al aangekondigd. Iedereen wist dat het zou komen en anders laat je mensen alleen maar langer in onzekerheid. Als we het niet eerder hadden aangekondigd, hadden we het misschien wel uitgesteld. De mensen die hun baan verliezen kunnen rekenen op een ruime sociale regeling. Vanaf 1 september zijn ze vrijgesteld van werk, terwijl ze tot 1 december in dienst zijn. Vanaf nu gerekend worden ze dan gemiddeld een jaar doorbetaald.’

Begin 2020 meldde Jumbo dat het zou gaan om 250 banen, nu zijn het er 300. Vanwaar die stijging?
‘250 was toen een globale inschatting, nu weten we alles tot in detail. Onze doelstelling is echter nooit geweest om met minder mensen te werken. Alleen al dit jaar creëert Jumbo 4000 nieuwe banen.’

Waar komen die te werken?
‘Dit jaar opent Jumbo 30 winkels, verdeeld over Nederland en België. Ook willen we naast Breda nog twee, drie hubs openen van waaruit online bestelde boodschappen worden bezorgd. En eind dit jaar wil Jumbo ook het nieuwe efc in Bleiswijk openen. Daarmee zijn we hard op weg naar de 100.000 medewerkers.’

Jumbo ziet de online omzet dit jaar met 50 procent groeien

Zit de banengroei niet in de tak België en de ICT?
‘De groei zit met name, zoals we dat bij Jumbo noemen, daar waar de handen aan het bed nodig zijn. Denk aan de bemensing van de hubs en de reguliere supply chain, waar we nu te maken hebben met hogere volumes.’

Waar komen die nieuwe hubs?
‘Dat kan ik nog niet zeggen, ook omdat we nog in gesprek zijn over die locaties. Ze zijn in ieder geval hard nodig. We zien dit jaar, mede vanwege de coronacrisis, een onlineomzetgroei van 50 procent. Voor bricks is dat 15 procent, waarvan 10 procent autonoom. Als ik naar de cijfers van Nielsen kijk, groeit de markt met 8 procent. Dus we groeien weer harder dan de markt. We zien dat de klant in deze crisis trouwer is dan voor de uitbraak van het coronavirus. Daar zit ook meteen een verklaring voor die groei.’

Betekent de onlinepiek ook dat onlinewinstgevendheid in zicht is?
‘Nee, het gat naar winstgevendheid is weliswaar minder geworden, maar we zijn er nog lang niet. Door de coronacrisis bestellen mensen meer, in grotere volumes, en dat helpt om het verlies minder te maken.’

Hoe zit het met de onlinemarges van de ondernemers wanneer hun winkels zijn aangesloten bij een hub? Wordt die kleiner omdat Jumbo het bezorgen uit handen neemt?
‘Dat is niet het geval. Sterker nog, de ondernemer gaat er juist op vooruit. Dat hebben we allemaal uitgewerkt in het conditiestelsel. De omzet is nog steeds voor de ondernemer en de bezorging nemen wij uit handen.’

Er komt een recessie aan. Daarvan wordt gezegd dat consumenten dan vooral gaan jagen op acties. Is dat een probleem voor een edlp-formule als Jumbo?
‘Natuurlijk zal er gejaagd worden op acties, maar Jumbo is altijd gefocust op prijs. Met edlp hebben we een sterk wapen in handen, juist in tijden van recessie. In vorige crises, zo is onze ervaring, hebben we ons altijd goed kunnen positioneren. Ik weet niet anders dan dat we altijd beter uit een crisis zijn gekomen dan daarvoor. Daar zit de zorg dus niet. De zorg zit in de hoeveelheid geld in de portemonnee van de burger. Is die straks minder gevuld? Zo ja, dan gaan we daar allemaal de gevolgen van merken.’

Is er door de coronacrisis vertraging in de Belgische groeiplannen?
‘Ja. In België was er sprake van een echte lockdown. Dat zorgt voor een vertraging in de oplevering van vestigingspunten. Het doel was 12 tot 15 winkels dit jaar, maar dat gaan we niet halen. Dat zullen er eerder 10 worden. In Nederland voegen we dit jaar 20 tot 25 winkels toe. Zo eindigen we dit jaar op circa 700 Jumbo-vestigingen.’

De Nederlandse winkels bij de Belgische grens hadden het zwaar door de lockdown. Hoe is de situatie nu in die vestigingen?
‘Dat trekt gelukkig weer aan. Jumbo monitort de situatie per winkel, dus wat betreft compensatie is er sprake van maatwerk. We zien daarentegen in de Belgische winkels een hele goede omzet, die is ver boven verwachting. De Belgen blijven thuis, doen in eigen land boodschappen en zijn ook trouw aan de winkel, zo blijkt. Ze waarderen met name de ruime Jumbo-winkels en jagen ook minder op aanbiedingen.’

Vanwege de coronacrisis werden vele marketingactiviteiten on hold gezet. Hoe pakt Jumbo dat nu op?
‘We hebben inderdaad een pas op de plaats moeten maken. In de coronaperiode kwamen klanten toch al naar de winkel, daar hoefde je geen campagne voor te starten. Nu zitten we in het nieuwe normaal. Hoe Jumbo de marketing oppakt laat ik in het midden. Er moet eerst relevantie zijn, dus dan is het bijvoorbeeld de vraag wanneer de Formule 1 en het wielrennen weer gaan starten.’

Is Jumbo tevreden over de Jumbo Extra’s app?
‘Dat gaat uitermate goed. Er zijn piekmomenten in de coronacrisis geweest dat het moeilijk was om klanten wegwijs te maken in de app, maar die tijd ligt achter ons. Inmiddels zitten we ruim boven de miljoen gebruikers. We zien ook dat klanten die de app gebruiken per saldo meer kopen.’

Heeft de coronacrisis nog invloed op de plannen met Hema?
‘Nee, geen enkele invloed.’

Mogen de La Place-restaurants op 1 juni weer open?
‘La Place is een moeilijk verhaal. Na McDonald’s en Van der Valk is La Place in Nederland de grootste restaurantketen. De sluiting heeft niet alleen een enorme impact op de mensen die bij La Place werken, maar ook op de resultaten van Jumbo Groep Holding. Wij hebben geen steun aangevraagd bij de overheid, want Jumbo Groep Holding is sterk genoeg, maar we merken de gevolgen natuurlijk wel. Elke vier weken sinds de sluiting verliest Jumbo €6 tot €7 miljoen aan La Place.’

‘En eerlijk gezegd, vanaf 1 juni zal er helaas niet een complete verandering gaan plaatsvinden. De nieuwe regels, 30 mensen mogen weer naar binnen, werken niet voor een concept als La Place. Bij La Place staan de klanten als het ware in een soort marktrestaurant. De producten worden gepresenteerd in een buffetconcept, waarbij de klanten zelf hun maaltijd samenstellen. Dat is in een 1,5-metermaatschappij niet zomaar in te voeren. Dat zal zijn effect hebben op de veiligheid en de aantrekkelijkheid van het concept. Natuurlijk zijn er plannen om te heropenen, maar voordat je weer op het gewenste niveau bent… Daar ben ik nog niet zo positief over.’

Wat gaat La Place vanaf 1 juni wel doen?
‘Vanaf die datum openen we 15 tot 20 restaurants waar klanten vooral voorverpakte maaltijden kunnen afhalen. We gaan eerst kijken hoe de klant daar op reageert, voordat we nieuwe stappen zetten. Uiteindelijk willen we een next gen La Place, een formule die is gebaseerd op good food fast. Het moet hét gezonde alternatief zijn op de hamburgers met friet van de fastfood ketens. Daar zijn we hard mee bezig, alleen de executie daarvan wordt nu door corona best een puzzel.’