artikel

De angst regeert in deze supermarkt

Branche & Bedrijf

De angst regeert in deze supermarkt

Het Openbaar Ministerie (OM) is een goodwillcampagne begonnen. Als onderdeel van die campagne worden ondernemers uitgenodigd om een zitting bij te wonen waarbij winkeldieven zich moeten verantwoorden voor de (politie)rechter. De boodschap van het OM is duidelijk: winkeldiefstal wordt wel degelijk aangepakt en daders bestraft. Rechters hebben echter nauwelijks zicht op de emotionele consequenties die diefstal met zich meebrengt. ‘Ik ben er niet trots op om het te vertellen, maar in mijn supermarkt heerst angst.

Het is een week na het gijzelingsdrama in een koosjere supermarkt in 
Parijs. Natuurlijk is dat een exceptionele situatie. Maar in de supermarkt van Kees wordt er nog veel over gesproken. En voor hem en zijn personeel is het wat minder uitzonderlijk dan voor veel anderen. Kees kruideniert al meer dan dertig jaar in een grote stad in een zogenoemde Vogelaarwijk. Kees is overigens niet zijn echte naam, maar na twee keer een pistool – één keer een overval, één keer een bedreiging – tegen zijn hoofd te hebben gehad, vindt hij dat het mooi genoeg is geweest. Hij wil wel zijn verhaal over diefstal en crimineel gedrag vertellen, maar alleen op basis van anonimiteit. ‘Het is niet zozeer de diefstal op zich, maar veel meer de bedreiging, de brutaliteit en de intimidatie die ermee gepaard gaat.’

Ongezonde vormen
In de supermarkt van Kees is diefstal een dagelijks terugkerend 
ritueel. Dat is niks nieuws, zegt hij. ‘Elke supermarkt wordt daar iedere dag mee geconfronteerd; de één wat meer dan de ander. En het blijft ook heus niet alleen beperkt tot de 
supermarkt. Anderen hebben er net zo goed last van.’

Het verschil is misschien wel dat in zijn supermarkt winkeldiefstal ongezonde vormen aanneemt. ‘Er worden regelmatig bedreigingen geuit tegen mijn personeel als ze dieven betrappen. Dan zeggen ze dat ze weten waar mijn medewerkers wonen en dat ze wel even langs zullen komen. Ik heb vrijwel 
alleen maar vrouwen in dienst en die worden daar bang van. Die weten 
natuurlijk ook dat ik ooit bedreigd ben en realiseren zich dondersgoed dat die dreigementen serieus genomen moeten worden. Nee, ze 
nemen geen ontslag. Ze moeten 
allemaal werken voor hun brood.’
Kees vervolgt: ‘Maar ze zijn wel bang voor geweld en represailles als er dieven wordenbetrapt. Natuurlijk gebeurt dat niet altijd, maar wel met enige regelmaat. We werken hier ook met een relatief kleine bezetting, dus we kunnen er niet direct met meerdere personen op afgaan als er iemand in de kraag wordt 
gegrepen. Het is niet leuk om te zeggen en ik ben er niet trots op, maar je voelt hier soms de spanning toenemen als er een paar allochtonen binnenkomen. Dan wordt er wel eens iets door de vingers gezien; het blikje cola dat niet is afgerekend met de mantel der liefde bedekt. Je leert ermee leven.’

Camera’s
Kees heeft 36 camera’s in zijn winkel hangen. Vanuit zijn kantoortje kan hij inzoomen en gedetailleerd zien wat er in zijn winkel gebeurt. ‘Je denkt toch niet dat professionele dieven schrikken van 
camera’s. Die lachen erin. En weet je wat nou zo ergerlijk is? Die beelden overhandig je aan de politie als je dan eens een keer aangifte hebt gedaan. Maar bij de rechtszitting van afgelopen vrijdag ontkennen die dieven gewoon keihard dat zij het waren. Dan was het hun broer die zijn jas aan had of was het een dubbelganger. Die hebben ze allemaal hoor, een dubbelganger. En bewijs jij dan maar weer eens dat het niet zo is.’

Beveiliging dan? ‘Ja dat zou mooi zijn, maar zo iemand kost toch al gauw zes tientjes per uur. Dat is te duur, want het gaat bij de diefstal ook vaak om een zak chips en een blikje cola. Er wordt hier echt niet voor € 60 per uur gestolen.’
Van aangifte doen moet Kees 
eigenlijk niets weten. ‘Dan kan ik wel een open lijntje aanleggen.’ Ja, af en toe doet hij het toch. ‘Maar dan moet je regelmatig een kwartier of langer wachten voordat de politie er is. En al die tijd zit jij met die dief opgescheept. Het zal niet de eerste keer zijn dat zo iemand dan agressief wordt. Heeft iemand daar wel eens aan gedacht? En dan komt er een agent in de winkel die dan aan de dief/crimineel vraagt of hij 
afstand wil doen van de spullen. Nou vraag ik je, het zijn nondeju mijn spullen. Of hij daar afstand van wil doen? Het is toch de wereld op zijn kop.’

Een nadeel van aangifte doen is ook dat de dader weet wie hem heeft verlinkt, want zo wordt aangifte doen in die kringen 
beschouwd. Kees heeft het aan den lijve meegemaakt. De dag nadat een crimineel werd vrijgelaten stond hij ’s avonds op de stoep van zijn huis. ‘Ik heb niet opengedaan, maar de volgende dag was het raak in mijn winkel. Ik kan je zeggen dat je dan heel klein wordt.’
Anoniem aangifte doen, helpt evenmin. ‘Ze weten zo op welke dag en in welke buurt er aangifte is 
gedaan. Dan is het voor die criminelen niet zo moeilijk om te raden waar de aangifte vandaan komt.’

Kees was vorige week vrijdag door het OM uitgenodigd bij de zitting van de politierechter. Er werden vijftien zaken behandeld. Twaalf dieven werden bij verstek veroordeeld. Die waren niet komen 
opdagen. Die drie die er wel waren, werden allen veroordeeld.

Discussie
Na elk vonnis ging de rechter in discussie met de aanwezige ondernemers. Wat zij van de straf vonden. ‘Dat was wel interessant. Dan krijg je wat meer achtergrondinformatie. Bijvoorbeeld dat sommige zaken al een paar jaar lopen. Dat leidt vrijwel altijd tot strafvermindering. En rechters weten ook wel dat het van een kikker slecht veren plukken is.’

De uitleg van de rechter verhindert niet wat Kees betreft de straffen wel wat strenger mogen worden. ‘Ik ging echt uit mijn stekker toen ik de eis hoorde tegen de verdachte die voor € 200 niet had gescand. Hij moest € 300 betalen. De verdachte daarvoor moest € 150 betalen omdat-ie een paar blikjes cola of zoiets had gestolen. Dat is toch meten met twee maten, of ben ik nou gek. De rechter wel zeggen dat-ie niet zo goed is in rekenen, maar ik word daar niet vrolijk van. En dat zo’n man dan ook nog zegt dat supermarkten met zelf-scanning mensen makkelijker in de verleiding brengen om te stelen. Volgens mij wist hij niet goed waar hij het over had.’

Reageer op dit artikel